تبلیغات
سیروان دانلود - تفسیر سوره ی ماعون
 
سیروان دانلود
سیروان
درباره وبلاگ



من خدایی دارم ، که در این نزدیکی است
نه در آن بالاها
مهربان ، خوب ، قشنگ
چهره اش نورانیست
گاهگاهی سخنی می گوید ، با دل کوچک من، ساده تر از سخن ساده من
او مرا می فهمد ، او مرا می خواند ، او مرا می خواهد …


منتظر نظرات گرمتان هستم.با تشکر

مدیر وبلاگ : سید حامد موسوی
مطالب اخیر
نظرسنجی
نظر شما در مورد وبلاگ چیست؟







پنجشنبه 3 مرداد 1392 :: نویسنده : سید حامد موسوی
(جهت مشاهده بقیه توضیحات به ادامه مطلب بروید)


به توضیح کوتاهی پیرامون سورۀ ماعون می پردازیم. سورۀ ماعون در مقام تهدیدِ کسانی نازل شده که چه بسا خود را مسلمان هم معرفی می‌کنند، ولی متخلق به اخلاق منافقانه هستند و اخلاق منافقانه شاخصه هایی دارد مثلاً سهو و بی توجهی در نماز، ریا کردن و منع ماعون به معنای کمک های اجتماعی داشتن و ترغیب به کمک های اجتماعی به بینوایان نکردن. 
این سوره 7 آیه دارد که می فرماید: 
بسم الله الرحمن الرحیم  أَرَأَیْتَ الَّذِی یُكَذِّبُ بِالدِّینِ (1) فَذَلِكَ الَّذِی یَدُعُّ الْیَتِیمَ (2) وَلَا یَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِینِ (3) فَوَیْلٌ لِّلْمُصَلِّینَ (4) الَّذِینَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ (5) الَّذِینَ هُمْ یُرَاؤُونَ (6) وَیَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ (7)

در این 7 آیه بعضی از واژه ها به عنوان کلید واژه های سوره خود حاوی معانی قابل تأمّلی است که اگر ما این معانی را بدانیم در جریان محتوای سوره و تفسیر سوره قرار می گیریم . 
معنای واژه ها : 
اولین واژه   أَرَأَیْتَ : که  أَرَأَیْتَ به ظاهر از رؤیت می‌آید، که آیا دیدی . قابل ذکر است که ما یک رؤیت چشمی داریم و یک رؤیت قلبی داریم. در تمام آیه‌هایی که در قرآن کریم واژۀ  أَرَأَیْتَ وارد شده مقصود بیشتر رؤیت قلبی و دلی است. و در این صورت  أَرَأَیْتَ های قرآن را باید اینطور معنا کرد، رای و نظر تو چیست در بارۀ کسی که مثلاً‌تکذیب می‌کند دین الهی را. این به اصطلاح اولین واژه‌ای است که تأمل و دقت خاصی را می‌طلبد. وقتی که می‌فرماید أَرَأَیْتَ الَّذِی یُكَذِّبُ بِالدِّینِ به نظرمی‌رسد که دین به معنای روز جزاست. چون دین در قرآن کریم استعمالات گوناگونی دارد ولیکن یکی از مهمترین معانی و استعمالات دین عبارت از روز قیامت است چنانچه در سورۀ حمد هم داریم مالِكِ یَوْمِ الدِّینَِ ، و ما ادراک ما یوم الدین در سورۀ انفتار اینجا هم ما دین را به معنای روز جزا می گیریم. فَذَلِكَ الَّذِی یَدُعُّ الْیَتِیمَ اینجا دَو به معنای رد کردن به زور و جفاست و به اصطلاح راندن یتیم که یتیم را از خود راندن است. وَلَا یَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِینِ ، تحزیض به معنای تشویق و ترغیب است. و می فرماید فَوَیْلٌ لِّلْمُصَلِّینَ ، ‌ویل در زبان قرآن از ادواتی است که برای نفرین و برای مذمت بکار برده می شود. که اینجا خدای تبارک و تعالی این ویل را نثار کسانی کرده که به ظاهر نماز هم می گذارند ولی نماز گذاردن با چه شرایطی و با چه روحیه ای؟ می فرماید کسانی که از نمازشان غفلت دارند یا در نمازشان غفلت دارند. الَّذِینَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ این عَن به معنای فی می‌تواند معنی شود، چون حروف در زبان عربی معانیشان تحت تاثیر جملات و سیاق آیات است. کسانی که در نمازهایشان غفلت و سهو را مرتکب می‌شوند الذین هم یُراعون کسانی که ریاکارانه نماز می خوانند وَیَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ که آخرین لغتی که در این سوره وجود دارد لغت ماعون است. 
اما ماعون چیست؟ ماعون در حقیقت از مَعَن گرفته شده ، مَعن در زبان عرب به معنای چیز کم و اندک است. ولی وقتی که ما به روایات سر می زنیم می‌بینیم که امام صادق (ع) به عنوان مثال می فرماید که ماعون قرضی است که بدهی، احسانی است که بکنی، اثاث‌خانه ای است که به عاریت دهی و زکات هم یکی از مصادیق ماعون است. که در بعضی از تفسیرها و ترجمه های قرآن ممکن است وَیَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ به معنای منع زکات که نوشته باشند این از همین باب است. ولی اصل ماعون آن شیء‌قلیلی است که انسان ممکن است بتواند بعنوان رفع حاجت مختصر یک مؤمن به صورت موقت در اختیار او قرار دهد. 
بعد از آنکه ما با لغات و واژگان مهم این سوره آشنا شدیم به یکی دو نکتۀ ‌تفسیری می‌پردازیم. و آن این است که مفهومی مثل أَرَأَیْتَ الَّذِی یُكَذِّبُ بِالدِّینِ این از سنخ مفاهیم اعتقادی است، یعنی اعتقاد به توحید، اعتقاد به روز جزا، مفهومی مثل نمازگذاردن که می‌فرماید: فَوَیْلٌ لِّلْمُصَلِّینَ این از سنخ اعمال و عبادات بدنی است که انسان انجام می‌دهد. مسلمان نماز می گذارد این از حوزۀ اعمال عبادی و اعمال عباداتی است که ما انجام می دهیم به صورت عبادات فقهی. امّا مفهومی مثل توجّه به یتیم یا پرداخت ماعون، که منع نکنیم ماعون را، بلکه ماعون را بپردازیم به فقرا و نیازمندان. اینها از سنخ مسائل اجتماعی است. و در سورۀ ماعون وقتی که ما دقّت می‌کنیم می‌بینیم مفاهیم اسلامی در هم تنیده است یعنی اعتقادات در کنارِ مسائل اجتماعی و مسائلِ اجتماعی در کنارِ مسائل عبادی با هم مطرح شده و در واقع می‌خواهد بگوید که اگر کسی معتقد است به خدا و رسول و روز قیامت ، چنین کسی نمی تواند نسبت به یتیم نوازی و احسانِ به فقرا انسانِ بی تفاوتی باشد و خیلی از اوقات در حقیقت ضعف اعتقادات یک انسان او را از حَیِّضِ عبادات صحیح و از حَیِّضِ احسان و کمک به فقرا و نیازمندان هم می تواند باز بدارد و دور کند. و این یک مطلب مهم تفسیری است در همین سورۀ کوچک که یک مفهوم اعتقادی در کنارِ یک حکم عبادی و در کنار یک اخلاق اجتماعی با هم مطرح می‌شوند و لازم است به این مسائل در عرض هم توجه شود.
دومین موضوعی که در این سوره به عنوان یک نکتۀ تفسیری باید به آن توجه کنیم این است که خوب نماز انسان را به خدا نزدیک می کند، می‌فرماید که الصلوه قربان کل  تقی، ولی چه نمازی انسان را به خدا نزدیک می کند و معراج مؤمن می شود. نمازی که همراه با اخلاص و به قصد رضای خدا انجام شود. اما اگر همین نماز که برای نزدیک کردن ما به خدا تعریف شده و درنظر گرفته شده، متأثر از آفت ریا شود. امام صادق (ع) می‌فرماید که کل الریاءٍ شرک ، هر ریایی شرک است آنهم شرک خفی است. که طبعاً این نماز نه تنها نزدیکی و قربانی برای نمازگذار بوجود نمی آورد این می تواند عامل وزر و وبال او بشود، نمازگذار به جای اینکه مورد مدح پروردگار قرار بگیرد، مورد ضمّ و نفرین او قرار بگیرد. که فَوَیْلٌ لِّلْمُصَلِّینَ الَّذِینَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ  الَّذِینَ هُمْ یُرَاؤُونَ  و در همین ارتباط مسئلۀ سهو هم مسئلۀ مهمی است. غالباً‌ ما فکر می کنیم سهو به معنای شک است، اینجا می‌گوییم یکی از معانی سهو در روایات نمازی است که فاقد حضور قلب است. امام باقر(ع) می فرماید اذا اقمت صلوه فالیک بالاقبال و انما یقبل ما اقبلت علیه  سعی کن وقتی که نماز می خوانی این نماز شما همراه با حضور دل باشد چون از نماز آن رکعت ها، چون از نماز آن بخش ها و رکعت هایش بالا می رود که همراه با حضور قلب باشد. و در روایات مشابه این روایات یکی از معانی سهو عبارت از غفلت دلی است نه اصطلاحاً این شکی که ما گاهی اوقات ممکن است در نماز بخوانیم که آن شک هم پیش می آید ولی سهو در اصطلاح روایات کمی متفاوت است با سهو در این اصطلاحات فقهی که می گوییم فلانی در نمازش دچار سهو شد، سهو را به معنای شک می دانیم.
بعضی از درس های سورۀ ماعون بود که هم از طرفی ترغیب می کند که باید نماز انسان از آفت ریا و عدم حضور قلب پاک و مبرا شود و هم در کنار مسائل اعتقادی که برای ما مهم است مسئلۀ احسانِ اجتماعی و کمک به فقرا و نیازمندان حتّی در سطح یک ماعون، یعنی اون کمکِ بسیار قلیل هم نباید از نظر ما دور شود و آخرین نکته اینکه بعضی ها ممکن است خودشان دستشان باز نباشد برای کمک به فقرا ولی می توانند زبان خیری داشته باشند و ترغیب بکنند که به فقرا رسیدگی شود. در این سورۀ مبارکه بعضی‌ها ملامت شدند به این که آن زبان خیر را هم ندارند. چون می فرماید :  وَلَا یَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِینِ




نوع مطلب : تفسیر قرآن، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 08:44 ق.ظ
It's hard to find educated people in this particular subject,
but you seem like you know what you're talking about!
Thanks
چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396 03:03 ب.ظ
Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and wished to say that
I've really enjoyed browsing your blog posts. In any case I'll be subscribing to your rss feed and I hope you write again soon!
دوشنبه 14 فروردین 1396 08:32 ق.ظ
Everyone loves it whenever people come together and share thoughts.
Great website, continue the good work!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :